Haberler · 8 Ekim 2026
A Hittite Royal Archive in Sivas
Sivas'ta 3.400 yıllık Hitit kraliyet arşivi
Sivas'taki Kayalıpınar kazısında 184 kil tabletten oluşan bir Hitit kraliyet arşivi ortaya çıktı. Tabletler salgınları, savaşları ve kuşlarla geleceği okuyan kâhinleri anlatıyor.
Bir Hitit çivi yazılı tableti (temsilî görsel, Kayalıpınar buluntusu değildir) · Fotoğraf: Mx. Granger · CC0 (kamu malı)
Level 1 · Başlangıç · A1–A2
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
The Hittites lived in Anatolia more than 3,000 years ago. They wrote on small . Now archaeologists in Sivas have found a big royal .
Hititler 3.000 yılı aşkın bir süre önce Anadolu'da yaşadı. Küçük kil tabletlere yazı yazıyorlardı. Şimdi Sivas'taki arkeologlar büyük bir kraliyet arşivi buldu.
The archive has 184 tablets and pieces. The team found 53 of them in 2025 and 131 more in 2026. They are about 3,400 years old!
Arşivde 184 tablet ve parça var. Ekip bunların 53'ünü 2025'te, 131 tanesini de 2026'da buldu. Yaklaşık 3.400 yaşındalar!
What do the tablets say? Some are . In one letter, army ask the king for more soldiers, horses and war carts. Other tablets talk about a terrible . People were worried about the royal children.
Tabletler ne diyor? Bazıları mektup. Bir mektupta ordu komutanları kraldan daha fazla asker, at ve savaş arabası istiyor. Diğer tabletler korkunç bir hastalıktan söz ediyor. İnsanlar kraliyet ailesinin çocukları için endişeliydi.
The old city at Kayalıpınar was called Šamuḫa. It was an city for the Hittites. These tablets help us learn about their daily life, their worries and their .
Kayalıpınar'daki eski şehrin adı Šamuḫa'ydı. Hititler için önemli bir şehirdi. Bu tabletler onların gündelik hayatını, endişelerini ve tanrılarını öğrenmemize yardım ediyor.
Gramer ipucu
be worried about
be worried about + isim: “… için / … hakkında endişeli olmak”. Geçmişte was/were kullanılır.
Metinden:
People were worried about the royal children
Başka örnekler:
- I am worried about my exam.Sınavım için endişeliyim.
- They were worried about the weather.Hava durumu konusunda endişeliydiler.
Bu metnin kelimeleri
- clay isim kil Children love playing with clay.
- tablet isim tablet, yazıt levhası The old tablet has writing on both sides.
- archive isim arşiv The library has a big newspaper archive.
- letter isim mektup I wrote a letter to my grandmother.
- general isim general, komutan The general spoke to his soldiers.
- disease isim hastalık Doctors are fighting the disease.
- important sıfat önemli Water is important for our health.
- god isim tanrı Zeus was the king of the Greek gods.
Anladın mı? Mini quiz
-
What did the Hittites write on?
Kil tabletlere yazıyorlardı.
-
How many tablets and pieces are in the archive?
184 tablet ve parça.
-
What did the generals ask the king for?
Daha fazla asker, at ve savaş arabası.
-
What was the old name of the city?
Šamuḫa.
Level 2 · Orta · B1
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
Archaeologists in central Turkey have found what officials call the most comprehensive Hittite-language discovered so far this century. The 184 clay tablets and fragments come from Kayalıpınar, in the Yıldızeli district of Sivas, and are about 3,400 years old.
Orta Türkiye'deki arkeologlar, yetkililerin bu yüzyılda şimdiye kadar bulunmuş en kapsamlı Hititçe arşiv olarak nitelendirdiği bir buluntu ortaya çıkardı. 184 kil tablet ve parça Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar'dan geliyor ve yaklaşık 3.400 yaşında.
In ancient times, Kayalıpınar was the city of Šamuḫa, an important religious and centre. The tablets date from the of King Tudhaliya II and are written in , in the Hittite and Hurrian languages. A team led by Professor Çiğdem Maner of Koç University found 131 of them this year, adding to 53 found in 2025.
Kayalıpınar antik çağda önemli bir dinî ve idari merkez olan Šamuḫa şehriydi. Tabletler Kral II. Tudhaliya'nın hükümdarlığı dönemine ait ve Hititçe ile Hurrice dillerinde çivi yazısıyla yazılmış. Koç Üniversitesi'nden Prof. Çiğdem Maner liderliğindeki ekip bunların 131'ini bu yıl buldu; 2025'te bulunan 53 tablete eklendi.
The texts a kingdom in trouble. Some letters come from generals in western Anatolia who warn the king that enemies have surrounded them and ask for men, horses and . Other tablets describe an : the health of young princes and princesses was checked through divination rituals.
Metinler başı dertte bir krallığı gözler önüne seriyor. Bazı mektuplar Batı Anadolu'daki generallerden geliyor; generaller düşmanların kendilerini kuşattığı konusunda kralı uyarıyor ve asker, at ve savaş arabası istiyor. Diğer tabletler bir salgını anlatıyor: Genç prens ve prenseslerin sağlığı kehanet ritüelleriyle kontrol ediliyordu.
There are also texts about bird diviners, who tried to the future by watching birds. Experts say the archive gives a rare view of Hittite life outside the capital, Hattuša.
Kuşları izleyerek geleceği tahmin etmeye çalışan kuş kâhinleri hakkında metinler de var. Uzmanlar arşivin başkent Hattuşa dışındaki Hitit yaşamına nadir bir bakış sunduğunu söylüyor.
Gramer ipucu
who: kişiler için ilgi zamiri
Bir kişiyi ya da grubu açıklayan yan cümleler who ile başlar. Virgülle ayrılmışsa ek bilgi verir.
Metinden:
bird diviners, who tried to predict the future by watching birds
Başka örnekler:
- My uncle, who lives in Sivas, is a teacher.Sivas'ta yaşayan amcam öğretmendir.
- The woman who called you is my aunt.Seni arayan kadın teyzem.
Bu metnin kelimeleri
- archive isim arşiv The town keeps its old records in an archive.
- administrative sıfat idari, yönetimle ilgili Ankara is the administrative centre of Turkey.
- reign isim hükümdarlık dönemi The palace was built during the reign of Suleiman.
- cuneiform isim çivi yazısı Cuneiform is one of the oldest writing systems.
- reveal fiil ortaya çıkarmak, göstermek The report revealed some surprising facts.
- chariot isim savaş arabası Ancient armies used horses and chariots.
- epidemic isim salgın The city closed its schools during the epidemic.
- predict fiil tahmin etmek, önceden söylemek Nobody can predict the future.
Anladın mı? Mini quiz
-
Where is Kayalıpınar?
Sivas'ın Yıldızeli ilçesinde.
-
In which languages are the tablets written?
Hititçe ve Hurrice.
-
What did the generals warn the king about?
Düşmanların kendilerini kuşattığı konusunda.
-
How did bird diviners try to predict the future?
Kuşları izleyerek.
Level 3 · İleri · B2
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
Some 3,400 years ago, a Hittite general in western Anatolia sent a clay tablet to his king at Šamuḫa, warning that enemies had surrounded his troops. That message, along with 183 other tablets and fragments, has now at Kayalıpınar in Sivas province, in what Turkey's Ministry of Culture and Tourism describes as the most comprehensive Hittite-language archive discovered in the 21st century.
Yaklaşık 3.400 yıl önce Batı Anadolu'daki bir Hitit generali, Šamuḫa'daki kralına düşmanların birliklerini kuşattığını bildiren bir kil tablet gönderdi. Bu mesaj, 183 başka tablet ve parçayla birlikte Sivas'taki Kayalıpınar'da yeniden ortaya çıktı. Kültür ve Turizm Bakanlığı bu buluntuyu 21. yüzyılda keşfedilen en kapsamlı Hititçe arşiv olarak tanımlıyor.
The excavation, led by Professor Çiğdem Maner of Koç University, 131 tablets and fragments this season, adding to 53 found in 2025. Written in cuneiform in both Hittite and Hurrian, the documents date to the reign of Tudhaliya II, around 1400 BC – a period that, judging by the texts, was far from peaceful.
Koç Üniversitesi'nden Prof. Çiğdem Maner'in yönettiği kazı bu sezon 131 tablet ve parça çıkardı; bunlar 2025'te bulunan 53 parçaya eklendi. Hem Hititçe hem Hurrice çivi yazısıyla yazılan belgeler, MÖ 1400 civarında, II. Tudhaliya'nın hükümdarlığına tarihleniyor; metinlere bakılırsa bu dönem hiç de barışçıl değildi.
Besides military requesting of men, horses and chariots, the archive contains rituals, prayers and divination texts. Several deal with an epidemic so serious that the health of royal children was monitored through . Others record the routes and observations of bird diviners, providing previously unknown details about how the Hittites tried to the will of their gods.
Arşivde asker, at ve savaş arabasından oluşan takviye isteyen askerî yazışmaların yanı sıra ritüeller, dualar ve kehanet metinleri de var. Bunların birkaçı, kraliyet çocuklarının sağlığının kehanetlerle izlendiği kadar ciddi bir salgını konu alıyor. Diğerleri kuş kâhinlerinin rotalarını ve gözlemlerini kaydediyor; bu da Hititlerin tanrılarının isteğini nasıl yorumlamaya çalıştığına dair daha önce bilinmeyen ayrıntılar sunuyor.
Most of the roughly 30,000 Hittite tablets known today come from the capital, Hattuša, and largely reflect the of the royal court there. A archive from a provincial centre like Šamuḫa therefore offers historians something they rarely get: a view of the empire from beyond its capital, in its own words.
Bugün bilinen yaklaşık 30.000 Hitit tabletinin çoğu başkent Hattuşa'dan geliyor ve büyük ölçüde oradaki saray çevresinin bakış açısını yansıtıyor. Bu yüzden Šamuḫa gibi bir taşra merkezinden gelen büyük bir arşiv, tarihçilere nadiren elde edebildikleri bir şey sunuyor: İmparatorluğa başkentin ötesinden, kendi sözleriyle bir bakış.
Gramer ipucu
so + sıfat + that: “o kadar … ki”
so + sıfat + that yapısı bir durumun derecesini ve sonucunu birlikte verir. İsimle kullanıldığında: an epidemic so serious that… = o kadar ciddi bir salgın ki…
Metinden:
an epidemic so serious that the health of royal children was monitored
Başka örnekler:
- The film was so boring that I fell asleep.Film o kadar sıkıcıydı ki uyuyakaldım.
- She spoke so fast that nobody understood her.O kadar hızlı konuştu ki kimse onu anlamadı.
Bu metnin kelimeleri
- resurface fiil yeniden ortaya çıkmak The old photo resurfaced after forty years.
- recover fiil (kayıp bir şeyi) geri almak, çıkarmak Divers recovered gold coins from the shipwreck.
- correspondence isim yazışma The museum has the writer's private correspondence.
- reinforcement isim takviye (asker vb.) The army waited for reinforcements.
- oracle isim kehanet, kâhin Ancient kings asked the oracle before every war.
- interpret fiil yorumlamak How do you interpret this poem?
- perspective isim bakış açısı Travel gives you a new perspective on life.
- substantial sıfat büyük, önemli miktarda She received a substantial amount of money.
Anladın mı? Mini quiz
-
Who led the excavation?
Koç Üniversitesi'nden Prof. Çiğdem Maner.
-
What did the military correspondence request?
Asker, at ve savaş arabası takviyesi.
-
Why was the health of royal children monitored through oracles?
Ciddi bir salgın yüzünden.
-
Why is an archive from Šamuḫa especially valuable?
İmparatorluğu başkentin dışından gösteriyor.