YDS · Sınav metni · Metin 34

Göbekli Tepe and the Origins of Civilisation

Göbekli Tepe ve uygarlığın kökenleri

YDS/YÖKDİL tarzında bir okuma: Şanlıurfa'daki Göbekli Tepe, “önce tarım, sonra tapınak” fikrini neden sarstı?

Göbekli Tepe and the Origins of Civilisation metninin kapak görseli

YDS hazırlık okuması · B1

207 kelime · ~2 dk okuma

B1 hazırlık hâli. Metnin sadeleştirilmiş versiyonu: önce bunu oku, kelimeleri öğren, soruları çöz. Sonra yukarıdaki B2–C1 sekmesinden sınav seviyesindeki hâline geç.

Altı çizili kelimelere dokun!

For many years, archaeologists believed that people built big temples only after they started farming. Farming gave people extra food and time, so they could build large buildings. Then Göbekli Tepe was discovered near Şanlıurfa in Türkiye, and this idea began to . Göbekli Tepe is about 11,500 years old. It is much older than Stonehenge.

Arkeologlar uzun yıllar boyunca insanların büyük tapınakları ancak tarım yapmaya başladıktan sonra inşa ettiğine inandı. Tarım insanlara fazladan yiyecek ve zaman verdi, böylece büyük yapılar inşa edebildiler. Sonra Türkiye'de Şanlıurfa yakınlarında Göbekli Tepe keşfedildi ve bu fikir değişmeye başladı. Göbekli Tepe yaklaşık 11.500 yaşında. Stonehenge'den çok daha eski.

The German archaeologist Klaus Schmidt started to dig there in the 1990s. His team found large circles of huge T-shaped stone . Some of them are more than five metres tall. Many have pictures of animals on them, such as foxes, snakes and birds.

Alman arkeolog Klaus Schmidt 1990'larda orada kazı yapmaya başladı. Ekibi, devasa T biçimli taş dikilitaşlardan oluşan büyük daireler buldu. Bazıları beş metreden yüksek. Birçoğunun üzerine tilki, yılan ve kuş gibi hayvan figürleri oyulmuş.

The most thing is who built it. At that time, people in the area were probably not farmers. They were hunter-gatherers: they hunted animals and wild plants. Schmidt thought that people built Göbekli Tepe first, and that farming came later, perhaps to feed the workers.

En şaşırtıcı şey onu kimin inşa ettiği. O dönemde bölgedeki insanlar muhtemelen çiftçi değildi. Avcı-toplayıcıydılar: Hayvan avlıyor ve yabani bitkiler topluyorlardı. Schmidt, insanların önce Göbekli Tepe'yi inşa ettiğini, tarımın ise daha sonra, belki de işçileri beslemek için geldiğini düşünüyordu.

Today, Göbekli Tepe is a UNESCO World Heritage Site, and research is still . Some new discoveries show that people may have lived there for part of the year. Scientists do not agree on every detail, but one thing is : the story of how civilisation began is more than we once thought.

Bugün Göbekli Tepe UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde ve araştırmalar hâlâ sürüyor. Bazı yeni buluntular insanların yılın bir bölümünde orada yaşamış olabileceğini gösteriyor. Bilim insanları her ayrıntıda hemfikir değil, ama bir şey açık: Uygarlığın nasıl başladığının hikâyesi bir zamanlar düşündüğümüzden daha karmaşık.

Gramer ipucu

Edilgen (passive): was/were + V3

Bir işi kimin yaptığı önemli değilse ya da bilinmiyorsa edilgen yapı kullanılır. Geçmiş zamanda was/were + fiilin 3. hâli (V3) gelir. YDS'de ve tarih anlatan metinlerde çok sık görülür.

Metinden:

Then Göbekli Tepe was discovered near Şanlıurfa in Türkiye

Başka örnekler:

  • This bridge was built in 1973.Bu köprü 1973'te inşa edildi.
  • The letters were written by hand.Mektuplar elle yazılmıştı.

Bu metnin kelimeleri

  • change fiil değişmek, değiştirmek The city has changed a lot in ten years.
  • pillar isim sütun, dikilitaş The roof stands on four stone pillars.
  • carve fiil oymak He carved his name on the tree.
  • surprising sıfat şaşırtıcı The end of the film was very surprising.
  • collect fiil toplamak My brother collects old coins.
  • continue fiil devam etmek The rain continued all day.
  • clear sıfat açık, net Your explanation was very clear.
  • complicated sıfat karmaşık The rules of this game are complicated.

Anladın mı? Mini quiz

  1. For many years, archaeologists believed that people built big temples ----.

  2. According to the passage, Göbekli Tepe is ----.

  3. The people who built Göbekli Tepe were probably ----.

  4. The word “complicated” in the last paragraph is closest in meaning to ----.

YDS / YÖKDİL Okuma · B2–C1

356 kelime · ~3 dk okuma

YDS tarzı metin. 356 kelime · 5 şıklı okuma ve kelime soruları · Önerilen süre: 8 dakika. Önce süre tutarak oku ve soruları çöz, sonra kelimelere ve çeviriye bak.

Altı çizili kelimelere dokun!

For decades, archaeologists that architecture appeared only after humans had settled down to farm. Agriculture, the argument went, produced the food and social organisation needed to build temples and cities. The discovery of Göbekli Tepe, near Şanlıurfa in southeastern Türkiye, has seriously challenged this view. Its oldest structures are generally dated to around 9600 BCE, which makes them several thousand years older than Stonehenge.

Arkeologlar onlarca yıl boyunca anıtsal mimarinin ancak insanlar tarım yapmak için yerleşik hayata geçtikten sonra ortaya çıktığını varsaydı. Bu görüşe göre tapınak ve şehir inşa etmek için gereken gıda fazlasını ve toplumsal örgütlenmeyi tarım sağlamıştı. Türkiye'nin güneydoğusunda, Şanlıurfa yakınlarındaki Göbekli Tepe'nin keşfi bu görüşü ciddi biçimde sarstı. En eski yapıları genellikle MÖ 9600 civarına tarihleniyor; bu da onları Stonehenge'den birkaç bin yıl daha eski yapıyor.

The site was first noted during a survey in the 1960s, but its significance was not recognised until the German archaeologist Klaus Schmidt began in the mid-1990s. What his team uncovered was remarkable: large circular formed by massive T-shaped limestone pillars, some more than five metres tall and weighing several tonnes. Many of the pillars are decorated with carefully carved animals, including foxes, snakes, wild boars and birds.

Alan ilk kez 1960'lardaki bir yüzey araştırması sırasında not edildi, ancak önemi Alman arkeolog Klaus Schmidt 1990'ların ortasında kazılara başlayana kadar anlaşılmadı. Ekibinin gün yüzüne çıkardığı şey olağanüstüydü: Bazıları beş metreden yüksek ve birkaç ton ağırlığında, devasa T biçimli kireçtaşı dikilitaşların oluşturduğu büyük dairesel alanlar. Dikilitaşların çoğu tilki, yılan, yaban domuzu ve kuş gibi özenle oyulmuş hayvan figürleriyle süslü.

What makes Göbekli Tepe so is the identity of its builders. At the time of its construction, there is no clear evidence of plants or animals in the area. The people who quarried, carved and raised these stones appear to have been hunter-gatherers. Schmidt famously suggested that the site may have been built first, and that the need to feed large groups of workers could have encouraged the development of farming — reversing the traditional of events.

Göbekli Tepe'yi bu kadar önemli kılan, onu inşa edenlerin kimliği. İnşa edildiği dönemde bölgede evcilleştirilmiş bitki ya da hayvana dair açık bir kanıt yok. Bu taşları ocaktan çıkaran, oyan ve diken insanlar avcı-toplayıcı gibi görünüyor. Schmidt, alanın önce inşa edilmiş olabileceğini ve büyük işçi gruplarını besleme ihtiyacının tarımın gelişmesini teşvik etmiş olabileceğini öne sürmesiyle tanınır; bu, olayların geleneksel sırasını tersine çeviren bir fikir.

Not all researchers accept this . Schmidt believed that Göbekli Tepe was primarily a ritual centre rather than a place where people lived, but more recent excavations have uncovered evidence of water cisterns, tools and food preparation, suggesting that some people may have lived there, at least for part of the year. The debate illustrates how new evidence can even widely held theories.

Her araştırmacı bu yorumu kabul etmiyor. Schmidt, Göbekli Tepe'nin insanların yaşadığı bir yer olmaktan çok öncelikle bir ritüel merkezi olduğuna inanıyordu; ancak daha yeni kazılar su sarnıçları, aletler ve yemek hazırlığına dair kanıtlar ortaya çıkardı. Bu da bazı insanların en azından yılın bir bölümünde orada yaşamış olabileceğini gösteriyor. Bu tartışma, yeni kanıtların yaygın kabul gören teorileri bile nasıl değiştirebileceğini gösteriyor.

Today, Göbekli Tepe is a UNESCO World Heritage Site, and research continues both there and at nearby sites such as Karahan Tepe, which belong to the same cultural tradition. Whatever its exact function, the site has forced scholars to reconsider the relationship between belief, cooperation and the of settled life. It reminds us that the story of civilisation is rarely as simple or as as textbooks once suggested.

Bugün Göbekli Tepe UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde ve araştırmalar hem orada hem de aynı kültürel geleneğe ait Karahan Tepe gibi yakındaki alanlarda sürüyor. Tam işlevi ne olursa olsun, bu alan bilim insanlarını inanç, iş birliği ve yerleşik hayatın ortaya çıkışı arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmeye zorladı. Bize uygarlık hikâyesinin, ders kitaplarının bir zamanlar anlattığı kadar basit ya da düz bir çizgide nadiren ilerlediğini hatırlatıyor.

Gramer ipucu

not … until: ancak … -ince / … -e kadar değil

not … until, bir şeyin ancak başka bir olay gerçekleşince olduğunu anlatır: “X olana kadar Y olmadı = Y ancak X olunca oldu.” Resmî metinlerde devrik hâli de sık görülür: It was not until 1995 that … / Not until 1995 did … YDS'de ve çeviri sorularında çok çıkar.

Metinden:

its significance was not recognised until the German archaeologist Klaus Schmidt began excavations in the mid-1990s

Başka örnekler:

  • I didn't understand the problem until my teacher explained it.Öğretmenim açıklayana kadar sorunu anlamadım (ancak açıklayınca anladım).
  • It was not until 2018 that the site became a World Heritage Site.Alan ancak 2018'de Dünya Mirası oldu.

Bu metnin kelimeleri

  • assume fiil varsaymak, farz etmek I assumed that the shop would be open on Sunday.
  • monumental sıfat anıtsal; çok büyük The cathedral is a monumental building.
  • surplus isim fazla, artı The farm produced a surplus of wheat this year.
  • excavation isim kazı The excavation revealed an ancient Roman road.
  • enclosure isim çevrili alan The horses were kept in a large enclosure.
  • significant sıfat önemli, kayda değer There has been a significant increase in prices.
  • domesticate fiil evcilleştirmek Dogs were domesticated thousands of years ago.
  • sequence isim sıra, dizi Put the pictures in the correct sequence.
  • interpretation isim yorum, açıklama There are different interpretations of the poem.
  • revise fiil gözden geçirip değiştirmek The company revised its plans after the meeting.
  • emergence isim ortaya çıkış The emergence of the internet changed how we work.
  • linear sıfat doğrusal, düz bir çizgide ilerleyen Learning a language is not a linear process.

Anladın mı? Mini quiz

  1. According to the passage, archaeologists traditionally believed that ----.

  2. The word “interpretation” in paragraph 4 is closest in meaning to ----.

  3. It is stated in the passage that the pillars at Göbekli Tepe ----.

  4. Recent excavations at the site suggest that ----.

  5. What does the writer imply in the last paragraph?

Tüm okumalar